donderdag 23 maart 2017

Alexandr Poesjkin -- De profeet

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

Alexandr Poesjkin
historiek • wikipedia • origineel 'De profeet' • origineel voorgelezen

Hans Boland
• bio + interview • wikipedia • dankwoord Nijhoff-prijs





• Deze week vijf Russische gedichten, gekozen, vertaald en toegelicht door Hans Boland, in 2015 winnaar van de Martinus Nijhoffprijs. Vandaag als laatste 'De profeet' van Alexandr Poesjkin. Toelichting onder het gedicht.

• Luister vooral ook naar deze geluidscollage waarin zowel origineel als vertaling te horen zijn.
Bekijk de pastels die Juke Hudig maakte bij dit gedicht.



De profeet
(Пророк)

Ik sleepte me door de woestijn.
Mijn geest verdorstte, maar daar naakte
Een splitsing, waar een serafijn,
Zesvleugelig, de weg bewaakte.
Zijn vedervingers raakten licht,
Alsof ik droomde, mijn gezicht;
Toen kreeg ik zienersogen, starend,
Bang, als een opgeschrikte arend.
Dan raakte hij mijn oren aan
En deed mij het rumoer verstaan
Van engelen die opwaarts schoten
En van het bevend firmament
En van een schichtig zeeserpent
En van het uitbotten van loten.
En dan ontrukte hij mijn mond
De sluwe tong, die tot die stond
Gezondigd had en vals gesproken.
Zijn hand was een bebloede prang:
De angel van een wijze slang
Werd in de open wond gestoken.
En dan hieft hij zijn zwaard en reet
Mijn hart vol broos en angstig leven
Mij uit de borst, waarin hij wreed
Een kooltje vuur had ingedreven.
Zo lag ik in de woestenij
Te sterven. Toen sprak God tot mij:
‘Mijn woord, profeet, zal u geleiden:
Verrijs, ga over land en zee,
Om naar mijn wil het te verbreiden.
Verzeng het mensenhart ermee.’

1826


Alexandr Poesjkin (1799-1837)
(Александр Пушкин)




Deze kleine cyclus Russische gedichten in Nederlandse vertaling kan natuurlijk alleen maar afsluiten met Alexandr Poesjkin, de alfa en omega van de Russische poëzie. Een ‘typisch’ Poesjkin-gedicht bestaat niet, omdat ál zijn werk ‘typisch Poesjkin’ is én omdat hij zich noch thematisch, noch op het emotionele vlak liet breidelen. Zijn genie bewoog zich met hetzelfde gemak in de hemel als in de hel. Dat gemak is wellicht de belangrijkste reden van de immense en onvergankelijke populariteit van zijn verzen. Het is tevens de oorzaak van de vulgarisatie waaraan zijn werk maar al te gauw ten prooi valt. Zijn magistrale gedicht ‘De profeet’ is géén zelfportret, ook geen geïdealiseerd of gedroomd zelfportret: het is niet meer en niet minder dan het verhaal, de in woorden gevatte essentie, grootsheid en tragiek van de Profeet.
• Hans Boland





= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

Juke Hudig -- Twee pastels bij Poesjkin's 'De profeet'

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Uit: De profeet. Pastels van Juke Hudig bij het gedicht van Alexandr Poesjkin.
© Juke Hudig


'Mijn geest verdorstte'

'En dan ontrukte hij mijn mond die sluwe tong'

woensdag 22 maart 2017

Anna Achmatova -- Laatste toost

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =


Anna Achmatova
wikipedianegen gedichtenmuurgedichtover 'Laatste toost'volkskrant

Hans Boland
• bio + interview • wikipedia • dankwoord Nijhoff-prijs





• Deze week vijf Russische gedichten, gekozen, vertaald en toegelicht door Hans Boland, in 2015 winnaar van de Martinus Nijhoffprijs. Vandaag als vierde een gedicht van Anna Achmatova. Toelichting onder het gedicht.





Laatste toost
(Последний тост)

Op mijn bestaan vol nijd en spijt,
Ons huis in stof en as,
Ons samenzijn in eenzaamheid –
Op jou hef ik het glas;
En op die ogen kil en dof,
Die mond, die mij verried,
En op de wereld wreed en grof,
Op God, die ons verliet.

27 juli 1934

Anna Achmatova (1889-1966)
(Анна Ахматова)





Anna Achmatova behoeft eigenlijk geen introductie. Ik heb voor het hierbovenstaande gedicht gekozen omdat ik ooit een Nederlandse dichter tegenkwam die het – in mijn vertaling – uit zijn hoofd had geleerd, en een mooier compliment kun je als poëzievertaler niet krijgen.
• Hans Boland





= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

dinsdag 21 maart 2017

Osip Mandelstam -- Neem rustig uit de holte van mijn handen

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

Osip Mandelstam
• wikipedia • wat gedichten • muurgedichtvertalingen in het Engels

Hans Boland
• bio + interview • wikipedia • dankwoord Nijhoff-prijs





• Deze week vijf Russische gedichten, gekozen, vertaald en toegelicht door Hans Boland, in 2015 winnaar van de Martinus Nijhoffprijs. Vandaag als derde een gedicht van Osip Mandelstam. Toelichting onder het gedicht.

• Luister vooral ook naar deze geluidscollage waarin zowel origineel als vertaling te horen zijn.



Neem rustig uit de holte van mijn handen
Een beetje zonlicht en een beetje honing,
De bijen van Persephone ter wille.

Een varend scheepje is niet af te meren,
Een schim in bont geschoeid is niet te horen,
Doodstille levensangst niet te bedwingen.

Het enige wat overblijft zijn kussen,
Als kleine bijen met behaarde lijfjes,
De korf verlatend, uitzwermend en stervend.

Zij ritselen in blanke, diepe nachten,
Zij komen uit de Taigetos, het oerwoud,
Zij voeden zich met tijd, munt, honingklaver.

Ontvang dan, als je wilt, mijn wilde gave,
Een droog, onooglijk kralensnoer van bijen
Die bij hun dood uit zonlicht honing maken.

1920


Osip Mandelstam (1891-1931)
(Осип Мандельштам)




Osip Mandelstam is van de Russische dichters uit de Zilveren Eeuw zonder meer de man met de meest ‘Europese’ stem. (De exacte interpretatie en definiëring van dat adjectief laat ik graag aan de lezer over.) Hij verweeft de woorden zo hecht – hij maakt de taal letterlijk almaar dichter en dichter – dat de thema’s en motieven in elkaar overvloeien en elkaars plaats innemen. Daarbij kiest hij als het ware positie in het centrum van de Europese cultuur en refereert hij bij voortduring aan het Griekse en klassieke cultuurgoed. In het hierbovenstaande gedicht worden Persephone en de Taigetos genoemd, maar ook dezelfde bijen als waar Nijhoff een van zijn mooiste en bekendste gedichten aan wijdde.
• Hans Boland





= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

maandag 20 maart 2017

Marina Tsvetajeva -- Vlammende, rosse lijsterbestrossen

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

Marina Tsvetajeva
meander • wikipedia • muurgedicht • wikisourcenog een gedicht

Hans Boland
• bio + interview • wikipedia • dankwoord Nijhoff-prijs





• Deze week vijf Russische gedichten, gekozen, vertaald en toegelicht door Hans Boland, in 2015 winnaar van de Martinus Nijhoffprijs. Vandaag als tweede een gedicht van Marina Tsvetajeva. Toelichting onder het gedicht.

• Luister vooral ook naar deze geluidscollage waarin zowel origineel als vertaling te horen zijn.



Vlammende, rosse
Lijsterbestrossen.
Nazomerzon.
Mijn leven begon.

Zaterdag. Klokken,
Honderden, klonken,
Galmden om strijd,
Sint-Jan gewijd.

Nooit zal het slijten –
De drang om te bijten
In deze tros,
Bitter en ros.

16 augustus 1916


Marina Tsvetajeva (1892-1941)
(Марина Цветаева)




Marina Tsvetajeva was een einzelgänger in de Russische ‘Zilveren Eeuw van de Poëzie’, zoals de eerste decennia van de vorige eeuw worden genoemd. Zij sloot zich niet aan bij de postsymbolisten, noch bij de futuristen, de acmeïsten, de imaginisten, de transrationelen of de boerendichters. Ook haar toon is volstrekt uniek: fel, kleurrijk, staccato en vaak op het hysterische af. Een prachtig voorbeeld is de evocatie van haar geboortedag, toen de bittere lijsterbessen vrucht droegen.
• Hans Boland





= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

zondag 19 maart 2017

Velimir Chlebnikov -- Grijnsbezwerend

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

Velimir Chlebnikov
website • wikipedia • muurgedicht • origineel voorgelezen

Hans Boland
• bio + interview • wikipedia • dankwoord Nijhoff-prijs







• Deze week vijf Russische gedichten, gekozen, vertaald en toegelicht door Hans Boland, in 2015 winnaar van de Martinus Nijhoffprijs. Vandaag als eerste een gedicht van Velimir Chlebnikov. Toelichting onder het gedicht.

• Luister vooral ook naar deze geluidscollage waarin zowel origineel als vertaling te horen zijn.



Grijnsbezwerend
(Заклятие смехом)

O, vergrijnst u, grijnzelaars!
O, begrijnst u, grijnzelaars!
Alle grijnzen grijnzenden, en gegrijnsden, en gegrijnsdsten,
O, begrijnst het uitgegrijnsde!
O, vergrijnsde overgrijnstersgrijns van grijnzelgrijnzelaars!
O, ontgrijns van het vergrijnzen, grijns van greunzelgrijnzelaars!
Grijnzië, grijnzië,
Grijns uit, grijns door, grijnzerdjes, grijnzerdjes,
Begrijnzaardjes, begrijnzaardjes.
O, vergrijnst u, grijnzelaars!
O, begrijnst u, grijnzelaars!

1909


Velimir Chlebnikov (1855-1922)
(Велимир Хлебников)




Velimir Chlebnikov is de belangrijkste representant van de ‘transrationele’ stroming in de Russische poëzie. ‘Grijnsbezwerend’ is een hoogtepunt in zijn werk. Alle woorden van dit korte klankgedicht zijn gevormd rond de stam smje. De basisbetekenis hiervan is ‘lach’. De gemiddelde vertaler is dan ook geneigd het gedicht rond de woordstam lach te laten cirkelen, uit angst niet ‘letterlijk’ genoeg te zijn dan wel gewoon uit gemakzucht. Van het fantastische, kronkelende, smeuïge, bijna macabere klankspel dat Chlebnikov speelt blijft op die manier niets over. Gelukkig is ook het Russische equivalent van ons grijnzen gevormd op de stam smje; voor de vertaling van het gedicht heb ik voor die variant gekozen, waarmee Chlebnikovs kunststukje recht wordt gedaan.
• Hans Boland





= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster

zaterdag 18 maart 2017

Ida Gerhardt -- Radiobericht

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

genootschap
dbnl
kb
website
leestafel







'Radiobericht' was in 1993 een van de tien favoriete gedichten van Anna Enquist.



Radiobericht

Te Grave beneden de sluis
voorbij de zware deuren
mag mij het water sleuren
en kantelen met geruis.
- Grave beneden de sluis.

'Wij geven de waterstand.'

O God, hoe kon het gebeuren -
gesloten het venster, de deuren,
gebannen uit liefde en huis.
- Grave beneden de sluis.

'Wij geven de waterstand.'

Grave, dat is groen land
en water, dat draagt mij thuis.

'Grave beneden de sluis.'
Grave, beneden de sluis.


Ida Gerhardt (1905-1997)
uit: Het levend monogram (1955)






• Speel het gedichtenspel

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =
Abonnees van Laurens Jz. Coster ontvangen iedere dag een gedicht per mail.
Aan- en afmelden: http://high5.nl/minimalist/?l=laurensjzcoster